هیدروکسید سدیم (سود پرک)

هیدروکسید سدیم (Sodium hydroxide) پرکاربردترین ترکیب قلیایی در صنعت است که دارای خاصیت خورندگی است. این ترکیب یونی در دمای اتاق به فرم و حالت جامد و به رنگ سفید قابل‌ملاحظه است. همچنین در حالت مایع نیز به‌صورت بی‌رنگ و بی بو دیده می‌شود. این ترکیب را به‌عنوان سود پرک و یا سود سوزآور نیز می‌شناسند. سود پرک دارای قابلیت جذب رطوبت است و بنابراین می‌تواند انحلال‌پذیری مناسبی در آب داشته باشد. بر همین اساس این ویژگی‌ها سبب تقاضای زیاد این محصول در صنایع گوناگون می‌شود.

استفاده از هیدروکسید سدیم به عنوان چربی زدا، سابقه طولانی مدتی دارد به نحوه که از دوران باستان این ماده را به عنوان چربی زدا برای انواع سطوح مورد استفاده قرار می دادند. هیدروکسید سدیم به مرور زمان بهبود یافت و اکنون به عنوان یکی از چربی زداهای قدرتمند در انواع صنایع مورد استفاده قرار می گیرد.

سودسوزآور یک ماده شیمیایی بسیار قوی است که به دلیل خواص منحصر به فرد خود، در شوینده ها و پاک کننده های متعدد کاربرد دارد. سود پرک خواص بینظیری دارد که می توان به توانایی آن در تجزیه چربی ها، ترکیب در زمینه تمیز کردن و از بین بردن روغن ها و چربی ها اشاره نمود.

هیدروکسید سدیم به عنوان یکی از بازهای قوی شناخته شده است که علاوه بر چربی زدایی، پاک کننده نیز می باشد. این ماده می تواند انواع روغن ها، چربی ها و حتی رسوبات پروتئینی را در خود حل کند و با استفاده از آن، می توانید محلول های آبی را تولید کنید که در چربی زدایی فلزات، چربی زدایی لوله های فاضلابی، تمیز کردن انواع سطوح و… به بهترین شکل عمل کند.

به دلیل خواص این ماده شیمیایی، در ادامه به شکل کامل به آن خواهیم پرداخت.

مشخصات فنی، ویژگی های ظاهری سود پرک

نام محصول	سود پرک
نام لاتین	Sodium hydroxide
نام های دیگر	هیدروکسید سدیم، سود سوز آور
حالت فیزیکی	جامد
شکل فیزیکی	بلورهای مات
رنگ	سفید رنگ
بو	بی بو
CAS number	1310-73-2
E number	E524
شناسه کم اسپایدر	14114
شناسه پاپ کم	14798
فرمول شیمیایی	NaOH
جرم مولکولی	39.9971  g/mol
چگالی (دانسیته)	2.13 g/cm3
نقطه ذوب	323 °C
نقطه جوش	1388 °C
حلالیت در آب	امتزاج پذیر
گشتاور دو قطبی	1.69
ضریب شکست	1.3576

سود پرک چیست؟

سود پرک( Caustic Soda) ترکیب شیمیایی هیدروکسید سدیم است که یک ترکیب قلیایی و بازی می باشد و می تواند انواع اسید هارا خنثی کند. این ترکیب شیمیایی، کاملا محلول در آب بوده و به شکل جامد سفید رنگ در بازار یافت می شود. این ماده از انواع ترکیبات یونی می باشد که از کاتیون‌های سدیم Na+و آنیون‌های هیدروکسید OH- تشکیل شده است.

نام های دیگر سود پرک شامل سود سوزآور، هیدروکسید سدیم و کاستیک سودا می باشد که در علم شیمی با فرمول شیمیایی NaOH نیز شناخته می شود. بر اساس فرمول شیمیایی آن، این ترکیب معدنی از سدیم، اکسیژن و هیدروژن ساخته شده است که ساختار مولکولی نسبتا ساده ای دارد. در مرکز ساختار مولکولی آن یک اتم اکسیژن وجود دارد که با هیدروژن، پیوند کوالانسی برقرار کرده است که این ساختار، آن را به یک ترکیب قطبی تبدیل کرده است.

سود سوزآور اکثرا از خاکستر چوب ساخته می شود که یک محصول قلیایی قوی می باشد و می تواند به راحتی رطوبت و دی اکسید کربن را از هوا جذب کند. این ماده خورندگی نسبتا بالایی دارد و می تواند با ترکیبات دیگر، واکنش پذیری مناسبی داشته باشد. این ترکیب شیمیایی به دلیل داشتن این خواص، قابل مصرف در صنایع غذایی، نساجی، داروسازی و از همه مهمتر شوینده ها و چربی زدا ها است.

روش های استفاده از سود پرک یا هیدروکسید سدیم

هانطور که در کاربردها به آن اشاره شد، سود پرک به عنوان یک ماده قلیایی قوی خاصیت پاک کنندگی و چربی زدایی فوق العاده ای دارد. این ماده به دلیل داشتن این ویژگی، قابل استفاده در صنایع مختلف می شود که روش های استفاده از آن برای هر کار، متفاوت است. در ادامه با روش های استفاده از سود پرک آشنا خواهیم شد:

استفاده از هیدروکسید سدیم برای باز کردن گرفتگی لوله فاضلاب

اگر تصمیم دارید که از هیدروکسید سدیم برای باز کردم گرفتگی لوله فاضلاب استفاده کنید، حتما باید خطرات و هشدار های آن را جدی بگیرید و در مکانی با تهویه مناسب از آن استفاده کنید. پیشنهاد می شود برای استفاده از این ماده شیمیایی، مراحل زیر را دنبال کنید:

مرحله اول: حل کردن سود پرک در آب

سود پرک به شکل قرصی و جامد در بازار یافت می شود که برای باز کردن گرفتگی لوله ها، باید آن را به محلول تبدیل کنید. نسبت مناسب برای این کار، یک فنجان (۲۵۰ میلی‌لیتر) به ازای هر لیتر آب است که باید در ظرفی انجام شود که برای موارد غذایی، از آن استفاده ای ندارید. برای حل نمودن آن از قاشق چوبی استفاده کنید و آب مورد استفاده، باید داغ باشد.

مرحله دوم: ریختن محلول در لوله های فاضلاب

محلول به دست آمده را، به آرامی در لوله های گرفته شده بریزید و به مدت 30 دقیقه، از وارد شدن محلول های دیگر به آن خودداری فرمایید. سپس یک سطل آب داغ  را به صورت یکجا و با فشار بالا به داخل لوله ها بریزید تا لوله ها شستشو شوند. در نهایت مشاهده می کنید که گرفتگی لوله های فاضلابی، برطرف شده است.

استفاده از سود پرک برای تمیز کردن سینک و توالت

برای استفاده از هیدروکسید سدیم به عنوان تمیزکننده سینک و توالت، حتما باید از مقادیر کم این ماده استفاده کنید. این روش، یکی از روش های خانگی استفاده از این ماده شیمیایی است که حتما باید با احتیاط مورد استفاده قرار گیرد. برای نتیجه گیری بهتر، می توانید مراحل زیر را انجام دهید:

مرحله اول: حل کردن سود پرک در آب

سود پرک جامد را باید به محلول تبدیل کنید که برای این روش مقدار مناسب حدود یک چهارم (یک قسمت سود سوزآور به چهار قسمت آب) است. برای این کار نیز باید از ظروف شیشه ای مناسب استفاده کنید و آب مورد استفاده حتما داغ باشد. برای حل نمودن آن، از قاشق چوبی استفاده کنید تا خوردگی آن به حداقل برسد.

مرحله دوم: اسپری کردن محلول بر روی سینک و توالت

محلول به دست آمده را در داخل اسپری بریزید، آن را بر روی سطح سینک و توالت اسپری کنید و با استفاده از یک برس، آن را روی سطح پخش کنید. بگذارید به مدت 10 الی 15 دقیقه، محلول بر روی سطح باقی بماند و پس از آن، با آب گرم سطوح مدنظر را شستشو دهید تا تمام مواد شیمیایی آلوده، از روی آن پاک شوند.

استفاده از سود پرک برای تمیز کردن سطوح مختلف

طبق تجارب، سود پرک یکی از موارد تمیز کننده برای سطوح مختلف مانند کمد ها، کابینت ها و کاشی ها، سرامیک ها و… می باشد. برای استفاده از این ماده شیمیایی برای سطوح چوبی حتما باید نکات ایمنی مربوط به آن را رعایت کنید و مراحل زیر را انجام دهید:

مرحله اول: محلول کردن سود پرک در آب

برای این امر، بهتر است مقدار مناسبی از سود پرک را در آب سرد محلول کنید. مقدار مناسب آن چیزی حدود 125 گرم سود سوزآور را در ۵ لیتر آب است که می توانید بر اساس آلودگی ها، مقدار سود پرک را با احتیاط افزایش دهید. این امر نیز باید در ظرف مناسب انجام شود تا به دلیل سمیت این ماده، باعث مسمومیت شما نشود.

مرحله دوم: اسپری کردن محلول بر روی سطوح

محلول به دست آمده را در اسپری های ریخته و با استفاده از برس ها، آن را بر روی سطوح پخش کنید. پس از اسپری کردن، حدود نیم ساعت الی یک ساعت صبر کنید و پس از آن، با استفاده از حوله و دستمال داغ و مرطوب؛ مواد شیمیایی آلوده را از روی سطوح مختلف تمیز کنید.

تولید هیدروکسید سدیم

تولید هیدروکسید سدیم (همراه با کلر و هیدروژن) از طریق فرایند کلر آلکالی انجام می‌گیرد. این فرایند شامل الکترولیز محلول آبی کلرید سدیم است. این ترکیب یونی در کاتد تجمع می‌یابد، جایی که آب به گاز هیدروژن و یون هیدروکسید تبدیل می‌شود. پس در واقع این ترکیب یونی محصولی جانبی در فرایند تولید کلر است.

کاربرد سدیم هیدروکسید

کاربرد سدیم هیدروکسید بیشتر در صنایع شوینده است. حدود ۵۶ درصد از هیدروکسید سدیم تولیدی توسط صنعت استفاده می‌شود و ۲۵ درصد نیز در صنعت کاغذسازی بکار می‌شود. هیدروکسید سدیم پایه قوی اصلی مورداستفاده در صنایع شیمیایی است. به‌صورت فله‌ای و عمده اغلب به‌عنوان محلول آبی استفاده می‌شود؛ زیرا محلول‌ها ارزان‌تر و کار با آنها آسان‌تر است. هیدروکسید سدیم یا سود پرک در صابون‌ها و مواد شوینده بیشترین استفاده را دارد.

سود پرک همچنین به‌عنوان یک پاک‌کننده تخلیه برای رفع گرفتگی لوله‌ها نیز استفاده می‌شود. برخی از کاربردهای دیگر سود پرک عبارت‌اند از؛ تولید پیل‌های سوختی، سفیدکننده و پاک‌کننده اجاق‌گاز، پردازش سنگ معدن آلومینیوم، پوشش اکسید، پردازش پارچه پنبه، داروهای ضدانعقاد برای جلوگیری از لخته‌شدن خون، داروهای کاهش‌دهنده کلسترول و آب‌درمانی. همچنین شما می‌توانید تلخی زیتون را نیز با سود پرک بگیرید که در این باره به طور کامل در مطلب گرفتن تلخی زیتون در خانه با سود پرک مطالعه کنید.

هیدروکسید سدیم یا سود سوزآور برای تولید ابریشم مصنوعی، محصولات انفجاری، رنگ و فرآورده‌های نفتی نیز استفاده می‌شود. همچنین می‌توان از آن در کارهایی مانند تمیزکاری و پردازش فلز، آبکاری الکتریکی و استخراج الکترولیتی استفاده کرد. همچنین از این ترکیب همراه با فلز روی در آزمایش معروف “Gold Pennies” که سبب تشکیل برنج می‌شود استفاده می‌کنند. بعلاوه در حوزه شیمی تجزیه، اغلب محلول‌های این ترکیب شیمیایی برای اندازه‌گیری غلظت اسیدها با تیتراسیون استفاده می‌شود.

از ترکیب هیدروکسید سدیم با کلر مایع، آب‌ژاول یا وایتکس تولید می‌شود که آن نیز یکی از تمیزکننده‌های قوی است. از ترکیب این محصول شیمیایی با اسیدها به جهت کنترل میزان اسیدیته و pH آب استفاده می‌کنند. گاهی نیز در صنایع کودی و فروش کودهای شیمیایی کاربردهای مفیدی از این ترکیب دیده شده است.

معدوم کردن اجساد با هیدروکسید سدیم

درگذشته برای معدوم کردن اجساد حیوانات در مزرعه‌ها از هیدروکسید سیدم استفاده می‌شد. این فرایند شامل قراردادن لاشه در یک محفظه مهروموم شده است که سپس لاشه را در مخلوطی از هیدروکسید و آب قرار می‌دهند که پیوندهای شیمیایی را می‌شکند و بدن را دست‌نخورده نگه می‌دارد. این در نهایت بدن را به مایع قهوه مانند تبدیل می‌کند و تنها جامد باقی‌مانده، استخوان است که می‌تواند با کمترین فشار له و پودر شود. همچنین قابل‌ذکر است که هیدروکسید سدیم اغلب در فرایند تجزیه کشتارهای جاده‌ای که توسط پیمانکاران دفع حیوانات در محل‌های دفن زباله ریخته می‌شود استفاده می‌شود.

شباهت هیدروکسید سدیم و هیدروکسید پتاسیم

شباهت هیدروکسید سدیم و هیدروکسید پتاسیم حتی در کاربردهای آنها در صنایع قابل‌مشاهده است. این دو ترکیب بازهایی بسیار خورنده و قوی هستند؛ بنابراین با آزادسازی گرما در برابر آب واکنش نشان می‌دهند و این واکنش بسیار گرمازا است. شباهت‌های شیمیایی آنها به یک شباهت فیزیکی نیز منجر می‌شود که آن هم ظاهر مشابه است.

 

 خطرات و مضرات هیدروکسید سدیم

هیدروکسید سدیم یا سود پرک یک ماده شیمیایی بسیار خورنده است که می تواند تاثیرات نامطلوبی را بر روی سلامت انسان بگذارد. همچنین این مواد از دسته مواد شیمیایی قوی است که می تواند خطراتی را به همراه داشته باشد از جمله:

تماس با پوست: تماس اولیه هیدروکسید سدیم با پوست، ممکن است اثر فوری نداشته باشد اما قرار گرفتن طولانی مدت در هنگام تماس با پوست( 5 دقیقه یا بیشتر)، می تواند باعث سوختگی پوستی شود. سود پرک در غلظت های بالا می تواند میزان سوختگی را شدت ببخشد.

تماس با چشم: هیدروکسید سدیم در هنگام تماس با چشم، از دسته مواد خطرناک نوع یک طبقه بندی می شود که می تواند آسیب های جبران ناپذیر را به چشم وارد کند. این ماده می تواند باعث سوختگی قرنیه شود و آسیب های دائمی به چشم وارد کند.

خطرات استنشاقی: سوزآور بخارات سمی بسیاری از خود متصاعد می کند که در صورت تنفس آن در دماهای بالا، می تواند اثراتی نظیر ضایعات حفره بینی، ذات‌الریه و مشکلات تنفسی را به همراه داشته باشد.

آسیب‌های زیست‌محیطی: رهاسازی و روش های دفع نامناسب سوزآور در طبیعت، می تواند آسیب های جبران ناپذیری را به آن وارد کند. اثر PH این ماده برای موجودات آبزی خطرناک است و می تواند خاک را هیدرولیز ‌کند.

نکات ایمنی مربوط به سود پرک

• برای محافظت خود، از تجهیزات ایمنی مانند دستکش ها، عینک های مناسب و لباس های کار استفاده کنید.
• در صورت تماس چشم با سود سوزآور، فوراً چشم‌ها را با آب فراوان به مدت ۱۵ دقیقه بشویید.
• هنگام کار با مواد شیمیایی از خوردن، آشامیدن یا سیگار کشیدن خودداری کنید.
• سود پرک را در مکان هایی با تهویه مناسب استفاده و نگهداری کنید.
• سود سوزآور باید به طور صحیح در جای خشک و خنک و در ظروف غیر خورنده نگهداری شود.
• برای دفع ضایعات این ماده شیمیایی حتما از مقررات محلی دفع زباله پیروی کنید.

 

خرید هیدروکسید سدیم

فروش سدیم هیدروکسید تولید ایران و یا چین در کیسه‌های ۲۵ کیلوگرمی توسط شرکت بازرگانی کیمیا تجارت تات صورت می‌پذیرد. شرکت کیمیا تجارت تات آمادگی دارد تا سود پرک را با خلوص ۹۹ درصد به متقاضیان ارائه دهد. همچنین شما می‌توانید علاوه بر استعلام قیمت و خرید هیدروکسید سدیم، نسبت به خرید مواد شیمیایی دیگر اقدام کنید. برای خرید سدیم هیدروکسید و انواع مواد شیمیایی با کارشناسان فروش شرکت بازرگانی کیمیا تجارت تات در تماس باشید.

سوالات متداول

1.سود پرک چیست و چه کاربردی دارد؟

سود پرک یا همان هیدروکسید سدیم، یک ترکیب شیمیایی یونی است که با فرمول NaOH معرفی می شود و خاصیت قلیایی دارد. این ماده در صنایع گوناگون مانند صنعت کاغذ، تولید صابون و مواد شوینده، به عنوان ماده اولیه در فرآیند های شیمیایی و صنعت چرم کاربرد دارد.

2.مضرات سود پرک چیست؟

سود پرک یک ماده قلیایی بسیار قوی است و مضرات و خطرات مختلفی را برای استفاده کنندگان ایجاد می کند. برخورد مستقیم این ماده با پوست منجر به قرمزی و سوختگی پوست می شود. سود پرک بخارات سمی زیادی منتشر می کند که بخارات آن باعث ایجاد مشکلات ریوی مانند تنگی نفس و سوختگی دهان می شوند.

3.روش استفاده خانگی از سود پرک به چه صورت است؟

برای استفاده خانگی سود پرک، ابتدا میزان 4 قاشق غذا خوری از ماده را با میزان مناسب آب داغ مخلوط کنید. محلول به دست آمده را با استفاده از فرچه های مناسب روی سطوح مد نظر خود بکشید و برای مدت 30 دقیقه صبر کنید. پس از آن، سطوح را با آب شستشو دهید.

4.کدام ترکیبات شیمیایی را می توان جایگزین سود پرک کرد؟

سود پرک یک ترکیب شیمیایی بسیار قوی است و به همین دلیل، می توان سایر مواد شیمیایی مانند آمونیاک، هیدروکسید پتاسیم، جوش شیرین، آهک و پاک کننده های آنزیمی را جایگزین سود پرک کرد.

آنالیز هیدروکسید سدیم