ایزوپروپیل الکل از دسته حلال های آلی است که در طیف گسترده ای از صنایع کاربرد دارد. یکی از کاربردهای اصلی ایزوپروپیل الکل، تولید محلولات ضدعفونی کننده است. این کاربرد باعث محبوبیت این نوع الکل به خصوص در دوران کرونا شده است. این نوع الکل به دلیل توانایی بالا در از بین بردن قارچ ها و باکتری ها، خاصیت ضد عفونی کنندگی بسیاری دارد که به همین دلیل برای تمیز کردن سطوح و دست ها، بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. اگر قصد تهیه و خرید ایزوپروپیل الکل را با قیمت عمده دارید، چه به صورت عمده و چه به صورت جزئی میتوانید با مراجعه به صفحه خرید ایزوپروپیل الکل یا تماس با شماره 02166438406 درخواست خرید خود را ثبت کنید.
در علم شیمی، هر ماده ای که دارای یک هیدروکسین متصل به اتم کربن از دسته آلکین ها باشد؛ الکل نامیده می شود. الکل ها مایعاتی بی رنگ هستند که دارای بوی بسیار تندی می باشند. الکل ها معمولا از تخمیر شکر به دست می آیند که از جمله ترکیبات آلی هستند که در صنایع گوناگون کاربرد های مختلفی دارند. الکل ها حلال های بسیار محبوب و پرکاربردی هستند که در صنایع پزشکی، تولید سوخت و آرایشی و بهداشتی بسیار مورد استفاده قرار می گیرند. این مواد شیمیایی دارای انواع مختلفی هستند که هرکدام بر اساس ویژگی های خود، کاربرد های مختلفی دارند.
در ادامه با ایزوپروپیل الکل به شکل کامل آشنا خواهیم شد.
ایزوپروپیل الکل چیست؟
ایزوپروپیل الکل(Isopropyl alcohol) که به آن ایزوپروپانول یا الکل مالشی هم گفته می شود؛ یک ترکیب شیمیایی مایع است که در علم شیمی دارای فرمول C₃H₈O است. این ماده، یک حلال بسیار قوی از دسته الکل های ثانویه است. مهم ترین ویژگی ایزوپروپیل، از بین بردن میکروارگانیسم ها است. این ویژگی الکل باعث استفاده گسترده آن در صنایع تولید ضدعفونی کننده ها شده است. این نوع الکل، یکی از مهم ترین مواد اولیه در تولید ضدعفونی کننده های دست، زخم، سطوح و تجهیزات پزشکی است.
همچنین ایزوپروپیل الکل میزان سمیت بسیار پایینی دارد. به همین علت در صنایع آرایشی و بهداشتی هم بسیار پرکاربرد است. این الکل، یک حلال بسیار قوی است که به عنوان رقیق کننده و حلال در تولید عطر ها مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین در صنایع آرایشی و بهداشتی در تولید لاک، کرم های مرطوب کننده و لوسیون ها قابل مصرف است.
به شکل کلی به دلایل ویژگی های منحصر به فرد این الکل، می توان آن را در محیط های صنعتی و مصارف خانگی و شخصی استفاده کرد. اگرچه این الکل بسیار خالص است و درصد سمیت پایینی دارد؛ اما همچنان باید در حین کار با آن اقدامات لازم را انجام دهید. چرا که تماس طولانی مدت و استنشاق بخار سمی آن، می تواند باعث تحریک پوست، چشم و دستگاه تنفسی برای افراد شود.
ویژگی های شیمیایی ایزوپروپیل الکل
- حلالیت بالا: این الکل به شکل صد در صد حلال در آب می باشد و همچنین در سایر ترکیبات آلی قابلیت حل شدن دارد. همچنین می تواند روغن ها و گریس هارا در ساختار مولکولی خود حل کند که این ویژگی باعث کاربرد آن در تولید تمیز کننده ها شده است.
- تبخیر سریع: این الکل به سرعت تبخیر می شود و پس از تبخیر، اثری از خود به جای نمی گذارد. این ویِژگی ماده، باعث کاربرد گسترده آن در تولید عطرها، محصولات پوستی و لوسیون ها شده است.
- خاصیت ضد عفونی کننده: ایزوپروپیل به راحتی می تواند باکتری ها، قارچ ها و میکروارگانیسم ها را غیر فعال کند و به طور کلی آن ها را از روی سطوح حذف کند. این ویژگی الکل باعث کاربرد آن در تولید ضدعفونی کننده ها شده است.
- عدم ترکیب با محلول های نمکی: برعکس سایر الکل ها، ایزوپروپیل را نمی توان با محلول های نمکی ترکیب کرد. با افزودن کلرید سدیم به محلول،به راحتی ایزوپروپیل از آب جدا می شود و می توان آن را از ترکیب بیرون آورد.
- معرف شیمیایی: ایزوپروپیل الکل از طریق ترکیب با تیتانیوم و فلز آلومینیوم واکنش شیمیایی نشان می دهد. ماده شیمیایی به دست آمده را می توان به عنوان معرف شیمیایی یا کاتالیزور در ترکیبات شیمیایی استفاده نمود.
ویژگی های فیزیکی ایزوپروپیل الکل
- حالت ماده: مایع
- رنگ: بی رنگ و شفاف
- بو: بوی تند
- اشتعال پذیری: اشتعال پذیر
- حلالیت: کاملا حلال در آب
- جرم مولی:1 گرم بر مول
- نقطه جوش:6 درجه سانتیگراد
- چگالی:786 گرم بر سانتیمتر مکعب
نحوه تولید ایزوپروپیل الکل
نحوه تولید ایزوپروپیل الکل مربوط به چندین مرحله شیمی است. این مراحل باید به شکل کامل و درست انجام شوند تا بتوان ایزوپروپیل خالص را تولید کرد. به شکل کلی مراحل تولید این نوع الکل به شکل زیر خواهد بود:
- مرحله اول هیدراته کردن: در مرحله اول اتیلن و آب در اثر فشار و گرمای بسیار قوی هیدراته می شوند و با یکدیگر واکنش نشان می دهند. در این مرحله چندین الکل از جمله اتانول و متانول هم در کنار ایزوپروپیل الکل تولید می شود.
- مرحله دوم تجزیه الکل ها: در مرحله بعدی، مایع به دست آمده که ترکیبی از چندین نوع الکل است، تقطیر می شود و ساختار های مولکولی از هم جدا می شوند. در این فرایند ایزوپروپیل الکل از سایر الکل ها جدا می شود.
- مرحله سوم فیلتر و تصفیه: در مرحله پایانی ایزوپروپیل الکل به دست آمده فیلتر و تصفیه می شود. در این روند سایر آلاینده ها و ناخالصی از این ماده شیمیایی جدا می شود و این الکل به شکل خالص به دست کاربران می رسد.
کاربرد های ایزوپروپیل در صنایع مختلف
ایزوپروپیل الکل به دلیل خواص فیزیکی و شیمیایی مناسب، در صنایع مختلفی کاربرد دارد. کاربردهای این الکل به دلیل حلال بودن و خاصیت ضد عفونی کننده این ماده شیمیایی است. در ادامه نقش گسترده ایزوپروپیل الکل را در صنایع مختلف بررسی می کنیم:
کاربرد ایزوپروپیل الکل در صنایع آرایشی و بهداشتی
ایزوپروپیل به دلیل سمیت پایین نسبت به الکل های دیگر در صنایع آرایشی و بهداشتی بسیار مورد توجه واقع شده است. این الکل به عنوان حلال در تولید عطر، لوسیون ها، روغن های بدن و پاک کننده های آرایشی کاربرد دارد. همچنین این الکل از دسته الکل های کم هزینه است که به همین دلیل در این صنعت پرکاربرد است.
کاربرد ایزوپروپیل الکل در پزشکی:
ایزوپروپیل الکل نوع ۷۰ درصد، خاصیت ضد عفونی کنندگی فوق العاده ای دارد. این الکل به راحتی میکروارگارنیسم ها را از بین می برد و در سریع ترین زمان ممکن تبخیر می شود. این ویژگی الکل باعث کاربرد آن در صنایع پزشکی شده است. در این صنایع برای تولید بی حس کننده ها، ضدعفونی کننده های دست و سطوح و همچنین پانسمان های جراحی از این الکل استفاده می شود.
کاربرد در داروسازی
خاصیت حلالی ایزوپروپیل الکل، باعث کاربرد آن در صنعت داروسازی شده است. این الکل یک حلال کاملا مناسب برای تولید داروهایی مانند آنتی بیوتیک ها، ضد التهاب ها و داروهای ضد افسردگی است. همچنین در فرایند سنتز دارو ها به عنوان واسطه عمل می کند و برای تولید اسید های آمینه مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر آن، برای تصفیه و تجزیه دارو ها هم کاربرد دارد.
کاربرد در خودروسازی
ایزوپروپیل الکل به عنوان یک افزودنی در تولید سوخت خودرو ها نقش گسترده را ایفا می کند. این نوع الکل به دلیل حلالیت بسیار بالای خود در سوخت خودرو استفاده می شود. همچنین در این صنعت کاربرد های دیگری از جمله تولید ضد یخ ها، تمیز کننده سطوح مختلف خودرو و پاک کننده قطعات خودرو هم نقش دارد. این الکل به دلیل انجماد پایین مانع ایجاد رسوبات در سیستم خنک کننده و سیستم سوخت رسانی خودرو ها می شود.
کاربرد در رزین سازی
الکل ایزوپروپیل یک حلال مناسب در رقیق کردن رزین و چسب ها می باشد. همچنین قبل از استفاده از رزین و چسب ها، الکل ایزوپروپیل می تواند یک تمیزکننده مناسب برای سطوح باشد. علاوه بر آن، این الکل تا حد بالایی می تواند ویسکوزیته رزین هارا تنظیم کند تا کارایی آن افزایش یابد. به طور کلی الکل ایزوپروپیل در صنعت رزین سازی، در نقش های حلال، تنظیم کننده، تثبیت کننده و پاک کننده کاربرد دارد.
مصارف خانگی
استفاده از الکل ایزوپروپیل در صنایع خانگی هم کاربرد زیادی دارد. پاک کننده های سطوح از جمله سینک و کابینت، ضدعفونی کننده های خانگی ، تمیز کننده های شیشه و خوش بو کننده ها از جمله موارد مصرف ایزوپروپیل در صنایع خانگی هستند. در واقع اکثر تمیز کننده ها که برای سطوح در منزل ها استفاده می شود، دارای حد بالایی از این نوع الکل می باشد.
کاربرد الکل ایزوپروپیل در آزمایشگاه
یکی از مهم ترین کاربرد های این الکل، در آزمایشگاه ها است. در آزمایشگاه ها برای تولید اکثر ترکیبات شیمیایی، ایزوپروپیل الکل یک حلال عالی و قدرتمند است. همچنین برای ضدعفونی کردن تجهیزات آزمایشگاهی، سطوح، دست ها و ظرف های آزمایشگاهی کاربرد گسترده ای دارد که در این زمینه بسیار محبوب واقع شده است.
کاربرد در صنعت چاپ
جوهر هایی که در صنایع چاپ مورد استفاده قرار می گیرند مقاوم تر از جوهر های معمولی هستند. این الکل در این صنعت نقش پاک کنندگی جوهر را از سطوح ایفا می کند و در این نقش بسیار قدرتمند است. همچنین می تواند یک حلال مناسب برای تولید جوهر های چاپ باشد. علاوه بر آن، دمای آب در دستگاه های چاپ را کاهش می دهد و از این طریق مانع خشک شدن جوهر در آن ها می شود.
کاربرد الکل ایزوپروپیل در خشک شویی
همانطور که گفته شد، الکل ایزوپروپیل خاصیت پاک کنندگی ویژه ای دارد که حتی قابل مصرف برای پارچه و لباس هم می باشد. این الکل یک پاک کننده و حلال قوی برای لکه های چربی و روغنی بر روی لباس ها است. در خشک شویی ها برای از بین بردن لکه، بوی نامطبوع لباس ها و ضدعفونی کردن لباس و پارچه ها کاربرد گسترده ای دارد و در خشک شویی ها بسیار مورد مصرف می باشد.
تفاوت ایزوپروپیل الکل با اتانول
ایزوپروپیل الکل و اتانول هردو از دسته الکل ها می باشند و شاید فکر کنید که ساختار شیمیایی و کاربرد آن ها مشابه هم هست. اما اینطور نیست، این دو الکل تفاوت هایی از لحاظ ساختار شیمیایی، ویژگی ها و کاربرد در صنایع دارند. برای آشنایی بیشتر تفاوت هارا به شکل زیر می توان بررسی کرد:
تفاوت در ساختار شیمیایی: به طور کلی ایزوپروپیل الکل از دسته الکل های ثانویه و اتانول از الکل های اولیه است. این به این معنا است که ایزوپروپیل دارای دو پیوند کربنی است در حالی که اتانول یک پیوند کربنی دارد .
خاصیت ضد عفونی: هر دو الکل خاصیت ضد عفونی و میکروب زدایی دارند. ایزوپروپیل ممکن است توانایی از بین بردن برخی از ویروس های بدون پوشش را نداشته باشد اما اتانول در حذف این نوع از ویروس ها قوی تر عمل می کند.
آسیب رساندن به پوست: ایزوپروپیل در درصد های بالا ممکن است باعث آسیب و سوختگی پوست شوند و درصد های بالا برای تمیزکنندگی پوست مناسب نیست. در حالی که اتانول هیچ آسیبی به پوست وارد نمی کند و برای این کار بهتر عمل خواهد کرد.
تفاوت در کاربرد: ایزوپروپیل نسبت به اتانول در تمیزکردن و ضدعفونی کردن سطوح بهتر عمل می کند و بیشتر در صنایع شست و شو مورد استفاده قرار می گیرد. در حالی که اتانول به دلیل سبک تر بودن و پخش بوی نسبتا بالا در صنعت عطرسازی پرکاربرد است.
ملاحظات ایمنی حین کار با ایزوپروپیل الکل
- ایزوپروپیل الکل یک الکل به شدت قابل اشتعال است پس در محیط های بسته و کنار منابع گرما استفاده نشود.
- در حین کار با این الکل، از سطوح غیرقابل استعمال، دستکش و عینک های محافظ استفاده کنید.
- از خوردن، استنشاق و تماس با پوست به شدت جلوگیری کنید.
- اگر علائم مسمویت مانند سرگیجه و حالت تهوع را مشاهده کردید؛ حتما به پزشک مراجعه فرمایید.
- در صورت برخورد بخار سمی با چشم، چشم هایتان را به مدت 20 الی 30 دقیقه با آب شست و شو دهید.
- این الکل را در مکان هایی با تهویه مناسب و تجهیزات تخصصی استفاده کنید.
نحوه نگهداری از ایزوپروپیل الکل
- ایزوپروپیل الکل را در مکان دارای تهویه مناسب نگهداری کنید.
- از نگهداری این ماده شیمیایی در کنار منابع گرما خودداری کنید.
- این الکل را در ظرف پلاستیکی مشخص نگهداری کنید.
- از نگهداری این الکل در کنار مواد خوراکی و نوشیدنی خودداری کنید.
- الکل را در دمای مناسب و دور از تابش مستقیم خورشید نگهداری کنید.
نتیجه گیری
به شکل کلی، الکل ها دسته بندی های مختلف و انواع گوناگونی دارند. یکی از انواع مختلف الکل ها، ایزوپروپیل الکل است. این الکل طی مراحل مختلف شیمیایی تولید می شود و دارای ویژگی های فیزیکی و شیمیایی مناسبی می باشد. این ماده شیمیایی یک حلال مناسب برای ترکیبات شیمیایی است که فراریت نسبتا بالایی دارد. همچنین می تواند به راحتی باکتری ها و میکروارگانیسم هارا از بین ببرد که همین ویژگی آن، باعث کاربرد آن در تولید ضد عفونی کننده ها و تمیز کننده ها شده است.
علاوه بر این ها، ایزوپروپیل بر اساس غلظت آن به دو دسته تقسیم می شود که هرکدام ویژگی های منحصر به فردی دارند. ایزوپروپیل به دلیل خواص و ویژگی های مناسب، در صنایع مختلف بسیار پرکاربرد است. اگر قصد استفاده صنعتی از این ماده شیمیایی را دارید، به ملاحظات ایمنی آن توجه کنید تا برای شما آسیب زا نباشد.
سوالات متداول
آیا ایزوپروپیل الکل را می توان از داروخانه تهیه کرد؟
الکل های ایزوپروپیل برای کاربرد های متفاوتی در دسترس کاربران قرار گرفته است. اگر به دنبال استفاده شخصی و خانگی به عنوان ضد عفونی کننده دست و تمیزکننده سطوح هستید، می توانید به راحتی از داروخانه ها تهیه کنید.
اگر برای کاربرد های صنعتی می خواهید، باید از شرکت های توزیع کننده مواد شیمیایی تهیه کنید.
آیا ایزوپروپیل الکل خوراکی است؟
خیر، با اینکه این الکل درصد سمیت پایینی دارد اما خوردن مقادیر بسیار کم از این الکل، می تواند باعث ایجاد مسمومیت شود. بین 100 میلی لیتر الی 250 میلی لیتر از این الکل می تواند باعث مرگ انسان شود.
آیا ایزوپروپیل الکل برای ضدعفونی کردن زخم مناسب است؟
خیر، این الکل به شکل مستقیم و خالص برای ضدعفونی کردن زخم مناسب نیست. چرا که می تواند باعث تحریک آن و آسیب به سلول های پوستی شود. اما برخی از ضدعفونی کننده های تولید شده دارای مقادیر اندک ایزوپروپیل می باشند که می تواند برای زخم ها استفاده نمود.
آیا ایزوپروپیل الکل سمی است؟
بله، ایزوپروپیل نسبت به سایر الکل ها سمی تر است. مقادیر اندک این الکل باعث مسمومیت می شود و مقادیر بالاتر می تواند برای انسان کشنده باشد.
برای ضدعفونی کردن دست و پوست، چه غلظتی از ایزوپروپیل مناسب است؟
برای ضدعفونی کردن دست و پوست، غلظت 70 درصد مناسب تر است. چرا که به دلیل داشتن آب در ترکیبات آن، در از بین بردن باکتری ها و قارچ ها می تواند قوی تر عمل کند.
