همه کاربرانی که از مواد شیمیایی در صنعت استفاده میکنند؛ باید آگاهی کامل درباره نحوه استفاده و مخاطرات مواد مصرفی داشته باشند. خطرات هر یک از مواد شیمیایی مورد استفاده با سایر مواد متفاوت است. به دلیل تعداد بالای مواد شیمیایی، به خاطر سپردن خطرات و نحوه مصرف هر یک برای کاربران ممکن است دشوار باشد. به همین دلیل شرکت های تولید کننده برای راحتی استفاده کنندگان؛ همراه با هریک از مواد شیمیایی یک برگه که حاوی اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی میباشد، ارسال میکنند. این برگه هر نوع هشدار و اطلاعات ایمنی راجب استفاده از مواد شیمیایی را شامل میشود که برای هریک از مواد منحصر به فرد میباشد. این برگه میتواند تا حدی سلامت کارکنانی که با مواد شیمیایی سر و کار دارند را تضمین نماید.
MSDS چیست؟
MSDS عبارت است از برگه یا دفترچه ای که حاوی اطلاعات ایمنی و دستورالعمل های لازم برای برای استفاده از مواد شیمیایی است. این برگه شامل اطلاعاتی از قبیل خطرات مواد شیمیایی، دستورالعمل های مصرف، نحوه نگهداری، کاربرد مواد مورد مصرف و… میباشد. معنی MSDS در کلمه مخفف شده چند کلمه انگلیسی میباشد. M مختصر یافته کلمه Material به معنای مواد، S ازSafety به معنای ایمنی، D از Data به معنای اطلاعات و S از Sheet به معنای برگه میباشد. این برگه علاوه بر اطلاعات پایه، در صورت برخورد مستقیم مواد به سطح پوست و سایر اعضا بدن؛ نحوه درمان و کمک های اولیه را ارائه میدهد. به همین دلیل وجود این برگه در کنار مواد شیمیایی و خواندن آن توسط کاربران ضرورت بسیاری دارد. برگه اطلاعات ایمنی برای اولین بار توسط آمریکا ارائه شده و امروزه دراکثر کشورهای دنیا مورد استفاده قرار میگیرد و برای شرکت های تولید کننده امری ضروری میباشد.
به طورکلی برگه های اطلاعات ایمنی، یک نوع راهنما و هشداردهنده مواد شیمیایی محسوب میشوند و به خواندن آن قبل از کار با مواد شیمیایی توصیه های بسیاری شده است. با خواندن یکبار این برگه، اطلاعات کافی و مورد نیاز از مواد شیمیایی را به دست خواهید آورد.
مزایای استفاده از MSDS
- آگاهی درباره نحوه استفاده از مواد شیمیایی
- کسب اطلاعات کافی راجب نحوه نگهداری و محیط آن
- آگاهی از خطرات ناشی از استفاده مواد
- ارائه کمک های اولیه مورد نیاز در صورت برخورد مستقیم مواد با اعضای بدن
- ارائه توضیحات کامل راجب کاربرد مواد شیمیایی
- کسب آگاهی از دمای اشتعال و یخ زدگی مواد
- یادآور ضرورت استفاده از چه نوع ماسک، دستکش یا لباس ایمنی
کاربرد برگه اطلاعات ایمنی مواد یا MSDS
در صنعت هایی که با موادشیمیایی متعددی سروکار دارند؛ به خاطر سپردن همه نکات مربوط به مواد شیمیایی کار راحتی نیست و یا ممکن است استفاده کنندگان اطلاعات مربوط به آن را به خاطر نداشته باشند. برگه اطلاعات ایمنی همه نکات موردنیاز را در اختیار استفاده کنندگان قرار میدهد و از ایجاد خسارات جلوگیری میکنند. MSDS یا برگه اطلاعات ایمنی مواد نگرانی های کارکنان را در رابطه با استفاده از مواد شیمیایی به طور کامل از بین میبرد.
تهیه کنندگان برگه اطلاعات ایمنی مواد
کسانی که برگه اطلاعات ایمنی را تهیه میکنند؛ شرکت های تولید کننده مواد شیمی هستند. تولیدکنندگان به اجزا و ترکیبات ماده شیمیایی تسلط بیشتری داشته و به طور کامل بر روی
آن اشراف دارند. این برگه توسط استاندارد های بین المللی تهیه شده و به تایید کارشناسان و سازمان بهداشت میرسد. تولید کنندگان موظف هستند در کنار ماده شیمیایی برگه اطلاعات ایمنی را ارائه کنند.
برگه اطلاعات ایمنی مواد شامل چیست؟ (اجزای مختلف MSDS)
برگه اطلاعات ایمنی مواد به صورت استاندارد شامل 16 عضو میباشد تا اطلاعات دقیق تری رائه دهد. تلاش بر این بوده که این 16 عضو همه چیز مربوط به مواد شیمیایی را یادآور باشند.
در ادامه با اجزای MSDS به صورت کامل آشنا خواهیم شد.
مشخصات مواد شیمیایی و شرکت تولید کننده آن
در این بخش اطلاعات پایه مواد شیمیایی از جمله نام ماده، شرکت تولید کننده آن، ترکیبات ماده و کد آن ارائه میشود. این بخش مانند یک شناسنامه برای مواد شیمیایی میباشد. همچنین یک شماره تماس در صورت بروز خسارت و موارد اورژانسی در این قسمت قرار میگیرد که به صورت 24 ساعته پاسخگو خواهند بود.
خطرات استفاده از مواد شیمیایی در MSDS
این بخش MSDS خطراتی که ممکن است جان یا مال شمارا در حین استفاده از مواد تهدید کنند را ارائه میدهد. خطرات استفاده از مواد شیمیایی ممکن است به شکل های آتش سوزی محیط، مسمومیت، آلوده کردن محیط و یا خورندگی باشد. در واقع این بخش نشان میدهد که ماده شیمیایی مصرفی شما ممکن است کدام یک از این خطرات را داشته باشد تا شما از آن جلوگیری کنید.
ترکیبات مواد شیمیایی
این قسمت از برگه اطلاعات ایمنی مواد نشان میدهد که ماده شیمیایی از چه مواد پایه ای تشکیل شده اند و مقدار هر کدام از مواد تشکیل دهنده چقدر است. این اطلاعات باعث میشود در صورت وجود مواد سمی یا خطرناک در ترکیبات ماده؛ شما متوجه آن شوید و نکات مربوط به آن را رعایت کنید.
کمک های اولیه در صورت برخورد مستقیم
در این بخش، کمک های اولیه در صورت برخورد مستقیم مواد شیمیایی مورد استفاده ارائه میشود. در صورتی که کاربران حین استفاده از مواد شیمیایی دچار آسیب های پوستی، تنفسی، گوارشی یا چشمی شوند؛ این بخش راهکار های اولیه برای کنترل آسیب ها را گوشزد میکند.
خطرات مربوط به آتش سوزی یا انفجار
این قسمت از برگه به شما نشان میدهد که موادشیمیایی موردنظر در چه شرایطی منفجر یا باعث آتش سوزی میشود. در واقع اطلاعات این قسمت کاربران را در نحوه نگهداری، ترکیب و استفاده از مواد راهنمایی بسیاری میکند.
خطرات مربوط به محیط زیست
در صورتی که مواد شیمیایی مورد استفاده به هر دلیلی وارد محیط زیست شوند؛ ممکن است آسیب های جدی به آن وارد کنند. این بخش به شما کمک میکند تا از اثرات آن و آسیب جدی به محیط زیست تا حدی جلوگیری کنید.
نحوه حفاظت هنگام کار با مواد شیمیایی
این قسمت کنترل های لازم حین استفاده از مواد را یادآوری میکند. این کنترل ها شامل کنترل های فردی، بهداشتی و زیستی میشود. به طور مثال استفاده از لباس، دستکش و یا ماسک های مناسب در این بخش توصیه میشود.
نحوه حمل و نگهداری مواد شیمیایی
- مواد در چه دمایی نگهداری شود
- بسته بندی مورد نیاز برای حمل و نقل چگونه باشد
- در کنار چه نوع از مواد شیمیایی نگهداری نشوند
- مواد در چه محیطی نگهداری شود
- خاصیت های شیمیایی و فیزیکی مواد شیمیایی
مواد از چه نوعی است(پودر، جامد، مایع)، نقطه جوش و ذوب، چگالی مواد، آیا انحلال پذیر هست یا خیر و … اطلاعاتی هستند که در این بخش از برگه اطلاعات ایمنی مواد ارائه میشوند. برای مثال دمای انبار بوتیل گلایکول نباید از ۴۰ درجه سانتی گراد بیشتر باشد که این مورد در این قسمت از فرم MSDS نوشته میشود. در واقع یک نوع کمک کننده برای استفاده کنندگان حین مصرف میباشد.
پایداری و واکنش پذیری
در این قسمت میزان واکنش پذیری و یا پایداری و عدم پایداری مواد شیمیایی هنگام برخورد با مواد شیمیایی دیگر را نشان میدهد. در صورتی که ترکیب مواد با یکدیگر خطرناک باشد؛ نوع مواد شیمیایی را ذکر میکند.
اطلاعات مربوط به سم شناسی مواد شیمیایی
در صورتی که ماده شیمیایی مربوطه سمی باشد؛ میزان و شدت سمومیت آن در این بخش آورده میشود. همچنین اثرات سمی و کنترل های بهداشتی مربوط به آن توصیه شده تا اثرات آن را تا حد قابل قبولی کنترل کند.
اطلاعات مربوط به محیط زیست
در صورت انتشار ماده شیمیایی با محیط زیست، این بخش کمک های لازم درباره کنترل خطرات، خنثی کردن اثرات و جلوگیری از خسارات را نشان میدهد. علاوه بر آن پیامد های ماده بر روی محیط زیست را هم متذکر میشود.
اطلاعات مربوط با نحوه دفع مواد شیمیایی
یکی از موارد مورد توجه در هنگام کار با مواد شیمیایی نحوه دفع کردن آن است. چگونگی زباله کردن ماده شیمیایی و مکان مورد نظر در این قسمت آورده میشود. این بخش جاوی نکات بهداشتی، روش های زباله کردن و اثرات مازاد ماده را بر روی محیط زیست نشان میدهد.
اطلاعات مربوط به حمل و نقل مواد شیمیایی
روش های حمل و نقل مناست ماده، بسته بندی مناسب جهت حمل و نقل و محیط حمل و نقل در این بخش آورده میشود. محتوای این قسمت به شما کمک میکند تا ماده به صورت صحیح و سالم به دست شما برسد.
اطلاعات قانونی مواد شیمیایی و سایر اطلاعات
این بخش حاوی اطلاعات مربوط به محدودیت های استفاده از ماده از لحاظ قانونی و کاربردهای آن را یادآور میشود.
این بخش حاوی اطلاعات تکمیلی و اضافی برای استفاده بهتر از مواد شیمیایی ارائه میکند تا کاربران به صورت کامل در جریان جزئیات آن باشند و خطری آن هارا تهدید نکند.
سخن آخر
به طور کلی برگه اطلاعات ایمنی مواد یا MSDS یکی از ابزار های مورد تاکید صنعت شیمیایی است که استفاده از آن توصیه شده است. این بخش حاوی قسمت های متفاوتی میباشد که هر قسمت کاربران را با ویژگی های ماده شیمیایی آشناتر میسازد. برای استفاده مناسب و جلوگیری از خطرات ماده، بهتر است همه این 16 قسمت خوانده شود. برگه اطلاعات ایمنی برای استفاده بهتر و مناسب تر کاربران تهیه شده و خواندن آن توسط استفاده کنندگان خالی از لطف نخواهد بود.
